Η αισθητική διάσταση της παρακμής

Τοῦ Ἰωάννη Σαρρῆ, ἀναδημοσίευση ἀπὸ τὸ τεῦχος KΘ΄ τοῦ περιοδικοῦ "Τὸ Ἔνζυμο", Καλοκαίρι 2026, σελ.12-23. 

«Τὸ ἡλιοβασίλεμα σὲ μιὰ παραλία εἶναι ὀμορφότερο ἀπὸ ἕναν σωρὸ σκουριασμένων σιδερικῶν, σωστά; Μπορεῖ ἡ ἀπάντηση νὰ φαίνεται αὐτονόητη σὲ ἕναν ὑγιῆ ἄνθρωπο, ἀλλὰ γιὰ τοὺς σύγχρονους κριτικοὺς τέχνης δὲν εἶναι. Ἀναφέρομαι σὲ ἐκείνους τοὺς παρα-μορφωμένους «ἐπαΐοντες» ποὺ θεωροῦν μιὰ μπανάνα κολλημένη μὲ σελοτέϊπ στὸν τοῖχο πολιτιστικὰ ἰσοδύναμη μὲ τὸν Δαυὶδ τοῦ Μιχαὴλ Ἀγγέλου. Ὕστερα ἀπὸ ἕναν αἰῶνα μηδενισμοῦ καὶ μοντερνιστικῆς ἐργαλειακότητας, ποὺ ἐπέβαλε στὶς δυτικὲς κοινωνίες μία ἄνευρη, κατευναστικὴ καὶ (κυριολεκτικῶς) γκρίζα αἰσθητική, ἀνίκανη νὰ μεταδώσει ὁποιοδήποτε μήνυμα καὶ νὰ διεγείρει ὁποιοδήποτε συναίσθημα, ἡ ἔννοια τοῦ Ὡραίου ἀφ’ ἑνὸς ἔχει ἀπωθηθεῖ ἀπὸ τὴν δημόσια σφαῖρα καί, ἀφ’ ἑτέρου, ἔχει πολεμηθεῖ μὲ λύσσα μαινάδων ἀπὸ «καλλιτεχνικοὺς» χώρους ποὺ λογικὰ θὰ ἔπρεπε νὰ τὴν ὑπερασπίζονται. Ὡστόσο, εἴτε πρόκειται γιὰ μιὰ εἰρωνεία τοῦ ἱστορικοῦ γίγνεσθαι, εἴτε γιὰ μιὰ ἑωσφορικὴ συνωμοσία ἀντιστροφῆς τῆς πραγματικότητας, εἶναι γεγονὸς ὅτι ὁ μέσος, φυσιολογικὸς ἄνθρωπος ἐπηρεάζεται ἀπὸ τὴν περιρρέουσα αἰσθητικὴ περισσότερο ἀπ’ ὅσο συνήθως προτίθεται νὰ παραδεχθεῖ. […] Ἡ θέση τοῦ παρόντος ἄρθρου εἶναι ὅτι ἡ αἰσθητικὴ παραφωνία τοῦ τελευταίου αἰῶνα δὲν ἀπορρέει ἀπὸ κάποιου εἴδους πρόοδο ἢ ἱστορικὴ ἀναγκαιότητα, καθὼς ἀποτελεῖ ἕνα σύνθετο παραπροϊὸν φιλοσοφικοῦ μηδενισμοῦ, ἀτομικιστικοῦ σχετικισμοῦ καὶ ἀθροίσεως ἰδιωτικῶν ναρκισσισμῶν, οἱ ὁποῖοι νομιμοποιοῦνται ἀπὸ εὐνοιοκρατικὲς κλίκες «εἰδικῶν», μὲ κριτήρια ἀπροσδιόριστα καὶ ὁπωσδήποτε ἀνεξάρτητα τῆς καλαισθησίας.»

Κάποιες σκέψεις σχετικά με την ψυχιατρική διάσταση της ιατρικώς υποβοηθούμενης αυτοκτονίας της Νοέλια Καστίγιο Ράμος

 Γράφει ο Στέργιος Καπρίνης, Καθηγητής Ψυχιατρικής Α.Π.Θ. 

Στις 26 Μαρτίου τού 2026, η Νοέλια Καστίγιο Ράμος απεβίωσε μέσω της –νόμιμης στην Ισπανία– διαδικασίας της ιατρικώς υποβοηθούμενης αυτοκτονίας (ΙΥΑ), σε ηλικία 26 ετών. Η σύντομη και τραγική ζωή της χαρακτηρίστηκε από ένα προβληματικό οικογενειακό περιβάλλον, την απομάκρυνσή της από αυτό μετά από παρέμβαση των κοινωνικών υπηρεσιών, τη διαβίωσή της σε ξενώνα ασυνόδευτων παιδιών, τον βιασμό της από έναν «φίλο» και τρεις ασυνόδευτους, οι οποίοι –κατά δήλωσή τους– ήταν ανήλικοι μετανάστες, και, τέλος, από πολλές απόπειρες αυτοκτονίας, εκ των οποίων μία, με πτώση από τον 5o όροφο, την κατέστησε παραπληγική. Μη θέλοντας να ζει εξαρτημένη από φροντιστές σε νοσοκομειακό περιβάλλον, η Νοέλια απευθύνθηκε στις αρμόδιες αρχές ζητώντας την άδεια να πεθάνει μέσω ΙΥΑ. Η άδεια δόθηκε, παρά τις αντιρρήσεις της οικογένειάς της, και τον ακτιβισμό πολλών οργανώσεων που εναντιώνονται στην ευθανασία. 

Η ψυχοπάθεια της εξουσίας

Τοῦ Ἰωάννη Σαρρῆ, ἀναδημοσίευση ἀπὸ τὸ τεῦχος KΗ΄ τοῦ περιοδικοῦ "Τὸ Ἔνζυμο", Άνοιξη 2026, σελ.22-27. 

«Τί κοινὸ ἔχουν […] οἱ πλεῖστοι στυλοβάτες τῆς «παγκόσμιας» (δυτικῆς) ἐλίτ; Δύναμη καὶ θέληση γιὰ ἔλεγχο. Ἐπιπλέον, πολλοὶ ἐξ αὐτῶν ἀποδείχθηκε ὅτι μοιράζονται μία, διόλου ἄσχετη, κοινὴ ἰδιότητα μὲ τοὺς κατὰ συρροὴ δολοφόνους: τὸν σαδισμὸ μίας ψυχοπαθητικῆς προσωπικότητας. Διαφοροποιοῦνται μόνον ὡς πρὸς τὴν πρόσβαση στὰ δίκτυα ἀθέατων συναλλαγῶν τῆς ἐξουσίας, ἡ ὁποία τοὺς προφυλάσσει ἀπὸ τὴν σύλληψη. […] Ἐκτιμᾶται ὅτι τὸ 4-12% τῶν διευθυνόντων συμβούλων ἑταιρειῶν ἐμφανίζει ψυχοπαθητικὰ χαρακτηριστικά, ποσοστὸ σημαντικὰ ὑψηλότερο ἀπὸ τὸ 1% τοῦ γενικοῦ πληθυσμοῦ. Δὲν ὑπάρχουν ἀντίστοιχα δεδομένα γιὰ τὶς πολιτικὲς ἐλὶτ καὶ τοὺς δισεκατομμυριούχους, ἀλλὰ ἡ κοινὴ λογική, ὑποστηριζόμενη ἀπὸ τὶς ἀνατριχιαστικὲς ἀποκαλύψεις γιὰ τὸ εὐρύτατο πελατολόγιο τοῦ Epstein, ὁδηγεῖ σὲ βάσιμες καὶ ἀποκαρδιωτικὲς ὑποθέσεις. […] Τὰ κρίσιμα ἐρωτήματα μόλις τώρα διανοίγονται. Ποιά εἶναι ἡ μεγαλύτερη πηγὴ ἐπιβεβαίωσης γιὰ τοὺς ἀτιμώρητους, ψυχοπαθητικοὺς φίλους τοῦ Epstein; Ὁ σαδισμός τους ἐξαντλεῖται στὶς ἀνυπεράσπιστες παιδικὲς ψυχὲς ἢ μήπως τὸ μαρτύριο ἐκείνων συμβολίζει τὸν τρόπο μὲ τὸν ὁποῖο δροῦν γενικότερα, ἐξυφαίνοντας τὴν μοῖρα τοῦ πλανήτη; […]»

Φωτογραφία ενός αλλόκοτου κτιρίου εν είδει ναού στην νήσο Επστάιν

Βιβλιοπαρουσίαση: Αναλογικές Ταυτότητες – Η δημιουργία του Χριστιανικού εαυτού

 Τοῦ Ιωάννη Σαρρῆ, ἀναδημοσίευση ἀπὸ τὸ τεῦχος ΚΖ΄ τοῦ περιοδικοῦ "Τὸ Ἔνζυμο", σελ.96-103. 

"Τὸν Σεπτέμβριο τοῦ 2025 κυκλοφόρησε μεταφρασμένο ἀπὸ τὶς Ἐκδόσεις Ἁρμὸς τὸ νέο βιβλίο του π. Νικολάου Λουδοβίκου, μὲ τίτλο «Ἀναλογικὲς Ταυτότητες: Ἡ δημιουργία τοῦ Χριστιανικοῦ ἑαυτοῦ» [...] Στὸ πρῶτο μέρος ἀναλύεται ἡ ἀνθρωπολογικὴ διάσταση τοῦ «ὁμοουσίου» ὡς «μετοχὴ ἐν διανομῇ» στὶς θεῖες ἐνέργειες, ὡς ἀναλογία συνέργειας μεταξὺ Θεοῦ καὶ ἀνθρώπου , κατὰ τὸ παράδειγμα τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου. Στὸ δεύτερο μέρος ἀναζητοῦνται οἱ ρίζες καὶ οἱ ἱστορικὲς συνέπειες τοῦ ὑπερβατικοῦ ὑποκειμενισμοῦ, μέσα ἀπὸ μία συναρπαστικὴ ἀντίστιξη ποὺ συνδέει τον Εὐάγριο καὶ τὸν Αὐγουστῖνο μὲ τοὺς Husserl, Heidegger, Wittgenstein κ.α. Περαιτέρω, προτείνεται μία Πατερικῆς ἐμπνεύσεως «δι-ἐν-νοημάτωσῃ» ὡς ἀντίδοτο στὶς σολιψιστικὲς φενᾶκες της «αὐτό-καθολικοποίησης» καὶ τῆς αὐτο-θέωσης. Στὸ τρίτο μέρος ξεκινᾶ ἕνας πολὺ ἐνδιαφέρων διάλογος μεταξὺ θεολογίας καὶ ψυχανάλυσης, μέσῳ τοῦ ὁποίου διατυπώνονται πρωτότυπες ἔννοιες, ὅπως ὁ «ὁμοούσιος ἑαυτός», ἡ «διαλογικὴ ἐπιθυμία», τὸ «ἐνδον-διά-σύν-εἶναι», ἡ «μετοχὴ ὡς διανομὴ» καὶ ἡ «διεννοημάτωση»."

Η σκοτεινή πλευρά του διαδικτύου

 Τοῦ Ιωάννη Σαρρῆ, ἀναδημοσίευση ἀπὸ τὸ τεῦχος ΚΣΤ΄ τοῦ περιοδικοῦ "Τὸ Ἔνζυμο", σελ.12-21.  

Τὸ διαδίκτυο εἶναι ἕνα ἀπὸ τὰ ἐλάχιστα –πλὴν αὐξανόμενα– τεχνολογικὰ ἐπιτεύγματα ποὺ ἐπηρεάζουν τοὺς χρῆστες τους περισσότερο ἀπ’ ὅτι ἐκεῖνοι αὐτά, ἐνῷ γιὰ πολλοὺς ἔχει πλέον ἀναβαθμιστεῖ ἀπὸ μέσο σὲ αὐτοσκοπό. […] ἐλάχιστοι διευρύνουν τὶς γνώσεις τους ἀξιοποιῶντας τὶς δυνατότητες αὐτοῦ τοῦ φοβεροῦ ἐργαλείου. Οἱ περισσότεροι τὸ χρησιμοποιοῦν ἁπλῶς γιὰ νὰ ἱκανοποιοῦν τὶς ἕξεις τους καὶ νὰ διασκεδάζου ἐπιπόλαια. Ἡ χρήση τοῦ διαδικτύου συνδέεται μὲ σοβαροὺς κινδύνους γιὰ μεγάλο μέρος τῆς κοινωνίας. […] Τὸ ζητούμενο εἶναι οἱ ἄνθρωποι νὰ (ἐπαν)ανακαλύψουν μία πηγὴ ὀντολογικοῦ νοήματος στὴν ζωή τους, ὥστε νὰ μὴν ἀναζητοῦν εἰς μάτην εἰκονικὰ νοήματα σὲ ἐπικίνδυνες ἕξεις τοῦ διαδικτύου καὶ ὄχι μόνον. Γιατί κανένας Ἄνθρωπος ποὺ βιώνει ὑπαρξιακὴ πληρότητα δὲν καταδέχεται νὰ γίνει δοῦλος μηχανῶν καὶ ψηφίων.

Άχρονα Κάτοπτρα - ποιητική συλλογή

 Την άνοιξη του 2025 κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις Ζήτρος η ποιητική συλλογή του Γιάννη Δ. Σαρρή με τίτλο "Άχρονα Κάτοπτρα".

"Ήδη από τα χρόνια του Ηρακλείτου, το ορμητικό νερό των ποταμών συμβολίζει την κίνηση και την αλλαγή. Η παροχή του, όμως, δύσκολα μεταβάλλεται, διαυγάζοντας μια σταθερότητα. Σε όλες τις εποχές οι άνθρωποι ποθούσαν κάποια σταθερότητα. Ωστόσο, ο Χρόνος Κρόνος με συνέπεια καταβροχθίζει τα γεννήματά του, σπέρνοντας αναρριχητικά ζιζάνια πλησίον κάθε Πύργου της Βαβέλ. Η a priori υποψία της θνητότητας των πραγμάτων συνεπιφέρει αγωνία ή ένα ακαταμάχητο αίσθημα ματαιότητας. Πολλές μνημειώδεις δημιουργίες μα και ισάριθμες συμφορές αφορμήθηκαν από την ενθύμηση του θανάτου. Άραγε υπάρχει θεραπεία για αυτόν; Σε μια ζωή χωρίς αρχές, σε πελάγη δίχως ορατές ακτές, μοιραία απομένουν δύο επιλογές. Ν’ αγκαλιάσεις την αυτοεκπληρούμενη προφητεία του μηδενισμού ή ν’ αποζητήσεις μέχρι τέλους μια πυξίδα, κατά προτίμηση μία δοκιμασμένη πυξίδα, για να σε κατευθύνει προς τους λόγους και το νόημα των όντων. 

Η ιστορία των ανθρώπων είναι μία ιστορία τραυμάτων. Κάθε τραύμα έχει προσωπική και κοινωνική διάσταση, διότι πρόσωπο σημαίνει σχέση. Τα εντός αντικατοπτρίζουν τα εκτός. Κι αντίστροφα, η κοινωνία δίνει την εντύπωση πως ζει οργανικά, όπως κάθε μέλος της προσωπικά. Αφού διέλθει από ποικίλες φάσεις, καλείται να αποφασίσει πώς και πού θα παραδώσει τη σκυτάλη της διαδοχής. Συντάσσει θέλοντας και μη διαθήκες, χωρίς καμία εγγύηση για την ευόδωσή τους, εφόσον κάθε γενεά ομνύει αυθόρμητα σε κάποια επανάσταση, τετελεσμένη, εκτυλισσόμενη ή προσδοκώμενη. Οι ουσιαστικές επαναστάσεις, βέβαια, ξεκινούν εκ των ένδον, στους βίους καθημερινών ανθρώπων, που αθροίζονται. Εάν εξέλιπε η ανάγκη του, αυτό το μήνυμα δεν θα ‘ταν τόσο τετριμμένο σήμερα. Κι εδώ ενσκήπτει αμείλικτο το δίλημμα του μηδενός και της πυξίδος, της παραιτήσεως και του αγώνος προς επίτευξη νοήματος, για κάθε άνθρωπο και κάθε συλλογικότητα. Η ανά χείρας ποιητική συλλογή διαπνέεται από την υπόμνηση αυτού του διλήμματος.", από τον πρόλογο της έκδοσης.

Ακολουθούν ενδεικτικά ποιήματα:

Βυζάντιο και Ρώμη: Οι πολιτικές περιπέτειες των ονομάτων

Τοῦ Ἰωάννη Σαρρῆ, ἀναδημοσίευση ἀπὸ τὸ τεῦχος KE΄ τοῦ περιοδικοῦ "Τὸ Ἔνζυμο", Άνοιξη 2025, σελ.12-23. 

Χρυσὸ ἰστάμενον, Βασίλειος Β΄ (976-1025), πηγή: moneymuseum.com.

Τὸ 2020 ἡ διαβόητη συνδρομητικὴ πλατφόρμα Netflix προέβαλε τὸν πρῶτο κύκλο τῆς σειρᾶς δραματοποιημένων ντοκιμαντὲρ «Rise of Empires: Ottoman», ποὺ πραγματευόταν τὴν ἅλωση τοῦ 1453. Σὲ μία σειρὰ μὲ Τούρκους παραγωγοὺς καὶ ἠθοποιούς, οἱ μεροληπτικὲς, ἂν καὶ ὁμολογουμένως ὀλιγάριθμες, ἱστορικὲς ἀνακρίβειες δὲν ἐξέπληξαν. Σὲ κάποιες σκηνές, μάλιστα, ὁ Κωνσταντῖνος Παλαιολόγος ἐμφανίσθηκε νὰ ὁμιλεῖ, αὐθόρμητα, τὴν λατινικὴ γλῶσσα ἀντὶ γιὰ ἑλληνικά [1]. Δὲν ἐπρόκειτο περὶ ἀθώου σφάλματος. Τὶς τελευταῖες δεκαετίες ἡ τουρκικὴ προπαγάνδα προωθεῖ μεθοδικὰ τὴν διάκριση ἀνάμεσα στοὺς «Ρωμαίους» (Ροῦμ) κατοίκους τῆς Βυζαντινῆς Αὐτοκρατορίας καὶ τοὺς Ἕλληνες (Γιουνᾶν) τῆς ἀντίπερα ὄχθης τοῦ Αἰγαίου, σὲ μιὰ ἀπόπειρα ἱστορικῆς οἰκειοποίησης τῶν πρώτων. Ἄλλωστε, ὑπὸ τὴν ὀπτικὴ ἑνὸς οὐδέτερου ξένου, ἂν οἱ Κωνσταντινουπολῖτες τοῦ 15ου αἰῶνος θεωρηθοῦν νέτα σκέτα, δίχως ἀστερίσκους, «κανονικοὶ Ρωμαῖοι», τότε δὲν εἶναι περίεργο νὰ ὁμιλοῦν καὶ τὴν γλῶσσα τῶν κανονικῶν Ρωμαίων. Στὸ ἴδιο μῆκος κύματος, οἱ τουρκικὲς ἀρχὲς χαρακτηρίζουν τὰ ἀρχαιοελληνικὰ μνημεῖα τῆς Μικρᾶς Ἀσίας σὰν «ρωμαϊκά», ἀποσιωπῶντας μὲ κάθε τρόπο τὴν ἀρχέγονη παρουσία τοῦ Ἑλληνισμοῦ ἐκεῖ. Δυστυχῶς, οἱ θέσεις τους ἐνισχύονται ἀναπάντεχα καὶ ἀπὸ ὁρισμένες φωνὲς στὴν Ἑλλάδα.

Η πρόσληψη του Νίτσε από τα φασιστικά καθεστώτα του Μεσοπολέμου

Ἀπόσπασμα ἀπὸ τὸ βιβλίο τοῦ Ἰωάννη Σαρρῆ "Στὴν Αὐγὴ τῶν Εἰδώλων: ὁ Φρειδερῖκος Νίτσε ὡς προφήτης τοῦ μηδενός", Ἐκδόσεις Ἔξοδος 2025, σελ.101-120. 

[...] Ἡ σχετικὴ μὲ τὸν Νίτσε βιβλιογραφία βρίθει -ἀπὸ τὴν μία πλευρά- ἀναλύσεων ποὺ τὸν χαρακτηρίζουν ὡς πρόδρομο τοῦ φασισμοῦ καί, ἀπὸ τὴν ἄλλη πλευρά, φωνῶν ποὺ τὸν ὑπερασπίζονται διαχωρίζοντάς τον ἀπὸ τὴν ναζιστικὴ καπηλεία τοῦ ἔργου του. Αὐτὴ ἡ κατηγορία «ὑπερασπιστῶν» τοῦ Νίτσε, ποὺ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἀποτελοῦν ἐνθέρμους θαυμαστές του, παρουσιάζει ἰδιαίτερο ἐνδιαφέρον. Ὁ ἴδιος ὁ Ἀδόλφος Χίτλερ ἐνεχείρισε στὸν Μουσσολίνι ὡς δῶρο γενεθλίων τὰ ἅπαντα τοῦ Νίτσε τὸ 1943 [163] καὶ μερίμνησε, ὥστε νὰ διανεμηθοῦν 150.000 ἀντίτυπα τοῦ «Τάδε ἔφη Ζαρατούστρα» σὲ Γερμανοὺς στρατιῶτες κατὰ τὸν Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο [164]. Ἀμφότεροι οἱ δικτάτορες ἐκτιμοῦσαν ἰδιαίτερα τὸν Νίτσε -δὲν χωρεῖ ἀμφιβολία περὶ αὐτοῦ [165]. Ὡστόσο, οἱ «ὑπερασπιστές» τοῦ Νίτσε ἰσχυρίζονται ὅτι οἱ φασιστὲς καὶ οἱ ἐθνικοσοσιαλιστὲς παραποίησαν τὶς ἰδέες τοῦ Νίτσε, γιὰ νὰ τὶς ἐκμεταλλευθοῦν πολιτικά. Κατὰ τὴν γνώμη τοῦ γράφοντος, πάντως, αὐτοὶ οἱ καλοπροαίρετοι ὑπερασπιστὲς ἀφορμῶνται ἀπὸ ἕνα ἠθικὸ ἐφαλτήριο, καθὼς στὴν πλειονότητά τους ἔχουν ἀναγνωρίσει τὸν φασισμὸ σὰν τό «κακό» στρατόπεδο τῆς ἱστορίας καὶ τὴν δημοκρατία σὰν τό «καλό». Ὑπ’ αὐτῆς τῆς θεωρήσεως «ἀγχώνονται» νὰ ἀποκαταστήσουν ἠθικὰ τὸν «ἀνηθικιστή» Νίτσε. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπο, βέβαια, ἀψηφοῦν ἀθέλητα τήν, ἀορίστου κυριολεξίας, νιτσεϊκὴ ἐπιταγὴ περὶ ὑπερβάσεως τοῦ καλοῦ καὶ τοῦ κακοῦ. 

ΣΤΗΝ ΑΥΓΗ ΤΩΝ ΕΙΔΩΛΩΝ: Ο Φρειδερίκος Νίτσε ως προφήτης του μηδενός

Τον Απρίλιο του 2025 κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις Έξοδος το βιβλίο του Ιωάννη Σαρρή "ΣΤΗΝ ΑΥΓΗ ΤΩΝ ΕΙΔΩΛΩΝ: Ο Φρειδερίκος Νίτσε ως προφήτης του μηδενός".

«Στὶς ἀλκυονίδες ἡμέρες ἑνὸς ἀναπότρεπτου Μηδενισμοῦ, ποὺ ἐπρόκειτο νὰ ῥοκανίσει τὰ πνευματικὰ θεμέλια τῆς Δύσεως, ὁ Νίτσε, σαλπίζοντας παράταιρα σὰν πρώιμο χελιδόνι, προέβη σὲ ὁρισμένες σκληρὲς διαπιστώσεις. Ἦταν ἀπὸ τοὺς πρώτους ποὺ ὁμολόγησαν ἀνυποκρίτως ὅτι, σὲ μία κοινωνία χωρὶς Θεὸ καὶ ἀντικειμενικὰ μέτρα τῆς ἀλήθειας, οἱ μεταφυσικὲς βεβαιότητες διαλύονται, ἐνῶ τὸ καλὸ καὶ τὸ κακὸ ἀποχαιρετοῦν τὰ σημαινόμενά τους. Σ’ ἕναν κόσμο ὅπου ἀγνοοῦνται οἱ λόγοι τῶν ὄντων καὶ ὁ σκοπὸς τοῦ γίγνεσθαι, οἱ ἀξίες ἀποθνήσκουν καὶ τὰ πάντα ἐπιτρέπονται. Οἱ διαγνώσεις αὐτοῦ τοῦ ὀξυδερκοῦς «φυσιολόγου» στάθηκαν ὑποδειγματικές, ἀλλὰ οἱ θεραπεῖες ποὺ πρότεινε, ἂν πρότεινε ποτὲ τέτοιες, δὲν εἶχαν αἴσια ἔκβαση, καθόσον ἡ «δύναμη» ἀπὸ μόνη της ἀπέτυχε νὰ μεταξιώσει τὸν ἀποτελματωμένο μας πολιτισμό.

Ὁ Νίτσε φλέρταρε ἐπικίνδυνα μὲ τὸ μηδέν· κοιτοῦσε ἐπίμονα τὴν ἄβυσσο, γνωρίζοντας πὼς τὸν κοιτὰ κι αὐτή. Καὶ στὸ τραγικὸ λυκόφως τῆς ζωῆς του, τὸν κατάπιε. Φαίνεται πὼς δὲν ἐκλείπουν οἱ τραγικοὶ ἥρωες ποὺ προτίθενται νὰ ἐπαναλάβουν τὸ προσωπικό του πείραμα, ὡσὰν εἰδωλοκλάστες κι εἰδωλοποιοί. Ὁ σύγχρονος κόσμος ἐμπεριέχει στοιχεῖα ἀπὸ τὰ λαμπρότερα ὄνειρα καὶ τοὺς χειρότερους ἐφιάλτες του. Δὲν ἀποκλείεται αὐτὸ νὰ ὀφείλεται ἐν μέρει καὶ στὴν διδασκαλία του ἢ τουλάχιστον στὸ πνεῦμα τῶν ἐποχῶν ποὺ ἐξέφρασε καὶ προοικονόμησε.

Ἡ παροῦσα συλλογὴ μελετημάτων ἀποσκοπεῖ στὴν παρουσίαση καὶ τὴν ἀξιολόγηση τῶν πιὸ ῥηξικέλευθων νιτσεϊκῶν ἰδεῶν καὶ τῶν προσλήψεών τους, φωταγωγώντας παράλληλα κάποιες ἀπὸ τὶς ἱστορικές τους συνέπειες. Ἐμφορεῖται ἀπὸ μία σαφῆ κριτικὴ διάθεση, ἡ ὁποία ὅμως δὲν γίνεται μηδενιστική.» (Ἀπὸ τὴν παρουσίαση στὸ ὀπισθόφυλλο του βιβλίου)

Οι μεταδομιστικές αναγνώσεις του Φρειδερίκου Νίτσε

Ὁ Φρειδερῖκος Νίτσε θεωρεῖται πολέμιος καὶ ἐμπνευστὴς διαφόρων ἰδεολογιῶν, ἀτομικῶν καὶ μαζικῶν. Τὸ παρὸν κεφάλαιο, ποὺ ἀποτελεῖ προδημοσίευση ἀπὸ τὸ βιβλίο «Στὴν Αὐγὴ τῶν Εἰδώλων» (Ἐκδόσεις Ἔξοδος, 2025), ἑστιάζει στὴν ἐπιρροὴ ποὺ ἄσκησε τὸ ἔργο του στοὺς μεταδομιστὲς καὶ τοὺς πρώτους μεταμοντέρνους. Στὸν χῶρο τῶν ἰδεῶν, ἡ δεκαετία τοῦ 1960 ἀποκλήθηκε «νιτσεϊκὴ ἀναγέννηση», καθὼς ἐπιφανεῖς διανοητὲς τῆς μεταδομιστικῆς–μεταμαρξιστικῆς ἀριστερᾶς στὴν Γαλλία προσπάθησαν νὰ ἐπανερμηνεύσουν τὸν Νίτσε μὲ κριτήρια ὑπαρξιστικά, σχετικιστικὰ καὶ πολιτικῶς ἀναρχίζοντα. Χάρη σ’ αὐτὴν τὴν οἰκειοποίηση, τὸ «ναζιστικὸ» στίγμα τοῦ Νίτσε προοδευτικὰ ἐξασθένισε κι ὁ ἴδιος κατέστη ἐκ νέου προσβάσιμος στὸ εὐρὺ κοινὸ καὶ ἰδιαίτερα στοὺς ῥιζοσπάστες τῆς μετανεωτερικότητας.