Άχρονα Κάτοπτρα - ποιητική συλλογή

 Την άνοιξη του 2025 κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις Ζήτρος η ποιητική συλλογή του Γιάννη Δ. Σαρρή με τίτλο "Άχρονα Κάτοπτρα".

"Ήδη από τα χρόνια του Ηρακλείτου, το ορμητικό νερό των ποταμών συμβολίζει την κίνηση και την αλλαγή. Η παροχή του, όμως, δύσκολα μεταβάλλεται, διαυγάζοντας μια σταθερότητα. Σε όλες τις εποχές οι άνθρωποι ποθούσαν κάποια σταθερότητα. Ωστόσο, ο Χρόνος Κρόνος με συνέπεια καταβροχθίζει τα γεννήματά του, σπέρνοντας αναρριχητικά ζιζάνια πλησίον κάθε Πύργου της Βαβέλ. Η a priori υποψία της θνητότητας των πραγμάτων συνεπιφέρει αγωνία ή ένα ακαταμάχητο αίσθημα ματαιότητας. Πολλές μνημειώδεις δημιουργίες μα και ισάριθμες συμφορές αφορμήθηκαν από την ενθύμηση του θανάτου. Άραγε υπάρχει θεραπεία για αυτόν; Σε μια ζωή χωρίς αρχές, σε πελάγη δίχως ορατές ακτές, μοιραία απομένουν δύο επιλογές. Ν’ αγκαλιάσεις την αυτοεκπληρούμενη προφητεία του μηδενισμού ή ν’ αποζητήσεις μέχρι τέλους μια πυξίδα, κατά προτίμηση μία δοκιμασμένη πυξίδα, για να σε κατευθύνει προς τους λόγους και το νόημα των όντων. 

Η ιστορία των ανθρώπων είναι μία ιστορία τραυμάτων. Κάθε τραύμα έχει προσωπική και κοινωνική διάσταση, διότι πρόσωπο σημαίνει σχέση. Τα εντός αντικατοπτρίζουν τα εκτός. Κι αντίστροφα, η κοινωνία δίνει την εντύπωση πως ζει οργανικά, όπως κάθε μέλος της προσωπικά. Αφού διέλθει από ποικίλες φάσεις, καλείται να αποφασίσει πώς και πού θα παραδώσει τη σκυτάλη της διαδοχής. Συντάσσει θέλοντας και μη διαθήκες, χωρίς καμία εγγύηση για την ευόδωσή τους, εφόσον κάθε γενεά ομνύει αυθόρμητα σε κάποια επανάσταση, τετελεσμένη, εκτυλισσόμενη ή προσδοκώμενη. Οι ουσιαστικές επαναστάσεις, βέβαια, ξεκινούν εκ των ένδον, στους βίους καθημερινών ανθρώπων, που αθροίζονται. Εάν εξέλιπε η ανάγκη του, αυτό το μήνυμα δεν θα ‘ταν τόσο τετριμμένο σήμερα. Κι εδώ ενσκήπτει αμείλικτο το δίλημμα του μηδενός και της πυξίδος, της παραιτήσεως και του αγώνος προς επίτευξη νοήματος, για κάθε άνθρωπο και κάθε συλλογικότητα. Η ανά χείρας ποιητική συλλογή διαπνέεται από την υπόμνηση αυτού του διλήμματος.", από τον πρόλογο της έκδοσης.

Ακολουθούν ενδεικτικά ποιήματα:

Η αναμέτρηση του Νίτσε με τους αρχαίους Έλληνες

Προδημοσίευση ἀπὸ τὸ βιβλίο "Στὴν Αὐγὴ τῶν Εἰδώλων: Ὁ Φρειδερῖκος Νίτσε ὡς προφήτης τοῦ μηδενός" τοῦ Ἰωάννη Σαρρῆ (Ἐκδόσεις Ἔξοδος, 2025).

Α. Διόνυσος ἐναντίον Ἀπόλλωνος

Στὸ παρθενικό του βιβλίο, μὲ τίτλο «Ἡ γέννηση τῆς τραγωδίας μέσα ἀπὸ τὸ πνεῦμα τῆς μουσικῆς» (Die Geburt der Tragödie aus dem Geiste der Musik, 1872), ὁ Φρειδερῖκος Νίτσε ἀνέπτυξε τὴν θεωρία του σχετικὰ μὲ τὸ πῶς οἱ δελφικοὶ θεοὶ Ἀπόλλων καὶ Διόνυσος, ὡς δύο ἀντικρουόμενα πλὴν ὅμως ἀλληλεξαρτώμενα ἀρχέτυπα, ὡς σύμβολα τοῦ ὀνείρου καὶ τῆς μέθης ἀντιστοίχως, σήμαναν δύο στάσεις ζωῆς ποὺ ἐπηρέασαν ἀνταγωνιστικὰ κι ἐν τέλει συμπληρωματικὰ τὴν ἱστορικὴ ἐξέλιξη τῆς τραγωδίας καὶ γενικότερα τῆς ἀρχαιοελληνικῆς τέχνης[i]. Καθ’ ὅλη τὴν ἔκταση τοῦ ἔργου ἡ ξεδιπλούμενη σκέψη του συνδιαλέγεται ἄμεσα μὲ τὴν ὑπερ-ὀρθολογικὴ βουλησιοκεντρικὴ φιλοσοφία τοῦ Ἄρτουρ Σοπενχάουερ καὶ μὲ τὴν ῥομαντικὴ μουσικὴ τοῦ Ῥίχαρντ Βάγκνερ, στοῦ ὁποίου τὶς ἐμπνεύσεις ὁ νεαρὸς Νίτσε διέβλεπε τὴν δυνατότητα ἀναγεννήσεως τῆς τραγωδίας.

Του Δάσους απομάγευσις

Βιβλιοκριτική: "Σκιά θανάτου", του Γιώργου Δρίτσα

   Τον Απρίλιο του 2022, κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις Οδός Πανός η πρώτη ποιητική συλλογή του Γιώργου Δρίτσα, με τίτλο «σκιά θανάτου». Όπως προϊδεάζει ο τίτλος, πρόκειται για μία μακάβρια και εκφραστικά τολμηρή περιπλάνηση σε έναν κόσμο νεκροζώντανων σκιών, στον κόσμο μας. Μέσα στην ορμητική δίνη του κοσμικού γίγνεσθαι, στο αβυσσαλέο «πηγάδι του χρόνου και της λησμονιάς», ο σύγχρονος άνθρωπος νιώθει μετέωρος στη γη και θαμμένος στον ουρανό, ιδεαλιστής στην καθημερινή μιζέρια μα κι αβοήθητα ζωώδης προ των στερνών της ζωής, όντας σκεπασμένος με ένα -αρκούντως μονωτικό- πέπλο «αφελούς ξεγνοιασιάς». Σαν ένα παιδάκι που παίζει φυσαρμόνικα σε μια ξύλινη κούνια, ανορθολογικά, με μόνον εμφανή λόγο την απόλαυση του ήχου. Εν τούτοις οι φαύλοι κύκλοι, η φενάκη αν προτιμάτε, δεν κοροϊδεύει τον θάνατο, αν και πολλοί επιχείρησαν ματαίως την εξαπάτησή του, ως πρόσκαιρη θυσία για μια ψευδεπίγραφη ανακούφιση της αυτοεικόνας του Εγώ. Μπορεί όμως να εξαπατηθεί ο θάνατος υπό συνθήκες; Ίσως από κάποιον αρχαίο ιππότη αξιοπρεπέστερου ήθους; Ή μήπως κι εκείνου η σκουριασμένη πανοπλία φαντάζει εξίσου μάταιη πλέον; Ήδη χρησιμοποίησα πολλές λέξεις και, μη δυνάμενος να σφετεριστώ την αυθεντικά αυθόρμητη γραφίδα του ποιητή, σας παραπέμπω στα ίδια τα ποιήματά του για πλειότερο λυρισμό νιτσεϊκής υφής. Σειρές ποιημάτων όπως «οι παρατηρήσεις ενός αυτοκτόνου» και «οι αφορισμοί ενός απόκληρου» και γενικά τα περισσότερα στιχουργήματα έχουν συγκινησιακή δύναμη ικανή να λυγίσει και τους πιο αδιάφορους.

Νοησιαρχία

(ἔμμετρο δεκατετρασύλλαβο)

Πλάι σὲ διάτρητο παράθυρο τὴν δύσι 

τοῦ ἀκούραστου λαμπροῦ Ἡλίου ν’ ἀγναντεύσω 

πόθησα, καθὼς Μορφεὺς ἀποπλανοῦσε φύσι. 

Μὲ τῶν ἄστρων φῶτα θύμησαις θὰ ἁλιεύσω. 

Ἕνας πλέριος στοχασμὸς τὸν κάματο τῆς μέρας 

δὲν κατάφερε ν’ ἀμβλύνη καὶ τὴν κεφαλή μου 

ἔγειρε λυτρωτικὰ εἷς ἁπαλός ἀγέρας. 

Τότε μάρτυς ἔγινα ὀνείρου ὠφελίμου. 

Μὰ ἂν ἦταν ὄνειρο θαρρῶ πὼς δὲν γνωρίζω. 

Αἴφνης ῥάγισε τὴν κεφαλὴ κεφάλι γκρίζο 

καὶ ξεπήδησε μικρὸς ἀητὸς γιομάτος κέφι, 

ποὺ μεμιᾶς ὁρμᾶ νὰ σχίση τ’ οὐρανοῦ τὰ νέφη. 

Μὲ ξέφρενη λαχτάρα στοὺς ἑπτὰ τοὺς οὐρανοὺς 

ἐπέδραμε γιὰ νὰ θαυμάσῃ κόσμους φωτεινούς. 

Ἠσθάνθη παρελθόντος δόξαις, μέλλοντος καημούς, 

ἐνῶ σκιαὶς θυσίαζαν στῆς λήθης τοὺς βωμούς. 

Ὁ ἀετὸς μετὰ πεθύμησε τὸ διάστημα 

νὰ κατακτήσῃ μόλο τὸ μικρὸ τ’ ἀνάστημα. 

Ἀφοῦ λοιπὸν πλησίασε τὸν Ἥλιο, τὰ φτερὰ 

μὰ καὶ τὰ σπλάχν’ ἀνάψαν σὰν λαμπάδες γοερά.  

Κωνσταντίνος Κατσίφας

Ἡ βόρειος Ἤπειρος θρηνεῖ. 

Ἑνὸς λεβέντη ἀνυμνεῖ 

τὴν ἀντροσύνη τὴν σεμνὴ

καὶ τὴν θυσία τὴν ἁγνή.

Δώρισε γιὰ τὴν Σημαία 

τὸν μισθὸ καὶ τὴν ζωή του, 

ποὺ ἀφαίρεσε μοιραία 

ἡ σπορὰ τοῦ παρασίτου.

Καὶ ἐκτὸς ἀπ’ τὰ τηγάνια 

συριζαίικα ζιζάνια 

τόλμησαν νὰ τὸν σπιλώσουν. 

Κάποια μέρα θὰ ματώσουν!

Μιὰ χαροκαμένη μάνα 

κλαίει γιὰ τὸν νεκρὸ τιτάνα, 

ὅμως σφίγγει τὴν καρδιά της. 

Ζεῖ τοῦ ἔθνους ὁ προστάτης!

Θὰ ζῆ μὲς στὴν πιστὴ ψυχὴ 

αὐτῶν ποὺ δὲν προσκύνησαν 

καὶ λαχταροῦν ἀπαντοχὴ 

ἀπ’ ὅσους δὲν ἐλύγισαν!

Ὅπως πρόσταξεν ἐκεῖνος 

ἀγναντεύοντας τὸ κτῆνος, 

μὲ τὸ αἷμα του θὰ γράφουν 

“Ἑλλάδα μου σὲ ἀγαπῶ!”

Ἀθάνατος!

Πισοδέρι, 17/6/2018

 Πισοδέρι, 17/6/2018

(ἔμμετρο δεκατετρασύλλαβο)

Ἐτρώγανε φιλέτα σὲ λιοπύρι θερινὸ 

οἱ Ἐφιάλταις καὶ ἀφήσανε γιὰ βραδινὸ 

τῆς θείας δίκης ταὶς ἀγχόναις. Μαύρη καταχνιὰ 

ξανὰ ἀποθεώνει ἱστορίας λησμονιά.

Ἀντίπερα ὡστόσο, οἱ γενναῖοι μαχηταὶς 

ἐτρώγανε κροτίδες μὰ καὶ μαχαιριαὶς διτταὶς. 

Γυναῖκες, ἄνδρες, γέροι καὶ παιδιὰ ἀγκομαγχοῦν. 

Στῶν πραιτοριανῶν τὸ κέλευσμα δὲν πειθαρχοῦν.

Σατανικὴ λοιπὸν τοῦ σύριζα ἡ ἐντολή, 

νὰ μὴν ἀφήσουν οὔτε νήπιο χωρὶς οὐλή. 

Ἀφότου ρίξαν αἷμα σ’ ἄοπλη κι εἰρηνικὴ 

πορεία, ἔλαβαν μιὰν «ἄδεια τιμητική».

Τὸ αἷμα τοῦτο πνίγει Ἐφιάλταις μιαρούς, 

ἑνῶ ποτίζει ἀφειδῶς ἀγῶνες ἱερούς. 

Ἑλλήνων γῆ, Μακεδονία, κάποιοι δὲν ξεχνοῦν. 

Διηνεκῶς τὴν λευτεριά σου θὰ διακονοῦν.

Τα πρόβατα

Χαρωπά επέστρεφαν τα πρόβατα στην στάνη...
Καθ’ οδόν, τον λύκο που βαρέσαν οι τσομπάνοι
είδανε αιμόφυρτο να σκούζει και δακρύσαν.
Δυστυχώς μεγαλωμένα στην αφέλεια ήσαν.

Απεφάσισαν λοιπόν στην στάνη να τον φέρουν
και το φαγητό μετά χαράς να του προσφέρουν.
Τούτος δεν τ’ ακούμπησε. Μα δεν νοούν τον λόγο.
Έπεσαν αμέριμνα για ύπνο δίχως ψόγο.

Όμως δεν μπορούσε να τα σώσει ο Μορφέας.
Χόρτασε ο λύκος με το τροφαντό τους κρέας.
Μην φθονείς την φύση του μα όσους δεν την είδαν
κι όσους μ’ αφελές σανό το ποίμνιο προδίδαν...

Αφιερούται στην ελλαδική και πανευρωπαϊκή πολυπολιτισμική λαγνεία των καιρών μας. 

Φιλαλήθεια (ποίημα)

Φιλαλήθεια 

(φανταστικός διάλογος μεταξύ σοφού και σοφιστού, έμμετρο δεκατετρασύλλαβο)

Χαῖρε δάσκαλε σοφέ, τῆς διανοίας λάτρη!

-Χαῖρε νέε μου καί σύ, τῶν σοφισμάτων γδάρτη.

-Σήμερα κουβέντα σοβαρή ν’ ἀρχίσω θέλω.
Τήν ἀνυπαρξία τῆς Ἀλήθειας διαγγέλλω.

-Ἄραγε κοινά σοφίσματα ν’ ἀκούσω μέλλω;

Πρός τόν Ἴκαρο (ποίημα)

Πρὸς τὸν Ἴκαρο

(ἔμμετρο δωδεκασύλλαβο)

Εἶχες τὰ ἐφόδια ψηλὰ νὰ φθάσης

καὶ πολλαὶς νὰ διανύσης ἀποστάσεις.

Εἶχες ἕναν μεγαλοφυῆ πατέρα,

γιὰ νὰ σ’ ἀναγάγη σὲ λαμπρὸν ἀστέρα.

Εἶχες νιάτα κι ἀνεξάντληταις δυνάμεις.

Εἶχες τὰ φτερὰ τοῦ ἔρωτος στὴν πλάτη.

Ὅμως εἶχες καὶ μιὰν ἔλλειψι μεγάλη,

ἡ ὁποία εἴλκυσεν αὐθόρμητα τὴν Ἄτη.

Δίχως τὴν Αὐτογνωσία δὲν ἀκμάζεις.

Μόνο δι’ αὐτῆς τὸν ἥλιο δαμάζεις.

"The Lament for Icarus" (1898), του H.J.Draper

Ιωάννου Σαρρή 

από το βιβλίο "Αἰωνία Ἑλλάς: μία ποιητική νοσταλγία", 

εκδόσεις Πελασγός, Αθήνα 2019

Ἑλληνική Θάλασσα (ποίημα)

Ἑλληνική Θάλασσα

(ἔμμετρο δεκατετρασύλλαβο)

Στοῦ Ἥλιου τήν λαμπρή πατρίδα ὁ ὁρίζοντας

ἀόρατος φαντάζει, τ’ ἄπειρον ἐγγίζοντας,

ὡσάν τόν χρόνο πού στήν μνήμη τήν ἐβύθισε.

Ἀόρατον ὁρίζοντα ὁ νοῦς ἀντίκρισε.

Μονόλογος μεθύσου (σατιρικό ποίημα)

Μονόλογος μεθύσου

(ἔμμετρο δεκασύλλαβο, σατιρικό)

Οἱ φρόνιμοι μέ βλέπουν σάν κουτό,

καθώς στήν ζάλη μου παραπατῶ.

Τῆς νύχτας ἡδονή ἀναζητῶ

καί τήν εὑρίσκω μ’ ἄφθονο πιοτό.

Ἐλεύθερο πουλί, χωρίς μυαλό,

χωρίς εὐθύνες, παίζω καί γελῶ.

Μέ λέγουν εὐθυνόφοβο φελλό.

Μέ ψέγουν διότι παίζω μέ φαλλό.

Ἀπόλλωνες ἁπλώνουν τόν ζυγό,

ἀλλά προσμένω Διόνυσον ἐγώ.

Οἱ φαῦλοι τούς φρονίμους θά νικοῦν

κι οἱ ἀριθμοί τους σήμερον ἀρκοῦν.

Λοιπόν καί γώ θά τούς ἐκδικηθῶ.

Στήν δόλια κάλπη θά ἐκτονωθῶ,

ἀφοῦ ἡ μέθη μου χωρίς μυαλό

μέ ἄφησε βλακεῖες νά λαλῶ!

Ιωάννου Σαρρή 

από το βιβλίο "Αἰωνία Ἑλλάς: μία ποιητική νοσταλγία", 

εκδόσεις Πελασγός, Αθήνα 2019

Χείμαρρος (ποίημα)

Χείμαρρος

(ἔμμετρο δεκατετρασύλλαβο)

Σιγανά ρυάκια νά φοβᾶσαι, αἴγλης λίγης.
Σάν ἀνοίξη ὁ οὐρανός, πνιγμό δέ θ’ ἀποφύγης,
ὅταν αἰφνιδίως γίνουν χείμαρρος λυσσώδης.
Τοῦτος ἐξαγνίζει καί κοιλάδες βορβορώδεις.

Κ.Π.Καβάφης: μία αποτίμηση του έργου του

Ο Κωνσταντίνος Καβάφης (1863-1933) αποτελεί μία διεθνώς αναγνωρισμένη προσωπικότητα των ελληνικών γραμμάτων, έχοντας αφήσει ένα πολύ ιδιαίτερο έργο ως παρακαταθήκη. Ήρθε στον κόσμο από μία εύπορη οικογένεια Κωνσταντινουπολιτών στην Αλεξάνδρεια. Μετά την διάλυση της εμπορικής επιχειρήσεως του πατέρα του, έζησε για ένα διάστημα στην Αγγλία και γενικά δοκιμάστηκε ως υπάλληλος σε διάφορα επαγγέλματα γραμματειακής φύσεως. Παράλληλα, στον ελεύθερο χρόνο του επιδιδόταν με λαχτάρα και σπουδή στην στιχουργική του, η οποία λάξευσε τα 154 αναγνωρισμένα από τον ίδιο ποιήματα, 75 «κρυμμένα», 30 «ατελή» και 37 «αποκηρυγμένα»¹.

Προμηθέως Πῦρ (ποίημα)

Προμηθέως Πῦρ

(ἔμμετρο δωδεκασύλλαβο)

Ἡ βούλησίς σου γέννησε μικρούς θεούς

καθώς καί τήν ὀργήν ἀπό θεούς σκαιούς.

Τό γένος τῶν ἀνθρώπων θέει συνεχῶς.

Τόν Ὄλυμπον ἐγγίζει πιά ὁλοταχῶς,

διά τοῦ δώρου σου, τῆς θέρμης τοῦ φωτός.

Σέ ἐνθυμεῖται ἕνας ἄραγε θνητός;

Ἴσως νά μήν ἔπρεπε σ’ αὐτούς νά δώσης

τήν πυρά καί οὔτε βάσανα νά νιώσης.

Εἰς τόν Καυκάσο δεμένος ὑποφέρεις.

Πλέον εἶσ’ ἐγκλωβισμένος καί τό ξέρεις.

Μά πιό ἐλεύθερο δέν σ’ ἔχω δεῖ ποτέ.

Πονεῖς ἀλλά ἀγάλλεσαι, ἀγαπητέ!

Ἔκλεψες τό πῦρ ἀπό θεούς θυμώδεις.

Κεῖνοι τῆς καρδίας σου τό πῦρ νά κλέψουν

δέν δυνήθησαν· ἀκόμη προσπαθοῦνε.

Ὅλο τ’ οὐρανοῦ τό ὕδωρ νά τό σβήση

δέν θ’ ἀρκέση καί αὐτό θά τούς πονέση.

Μήν ἀνησυχῆς γι’ ἀμνήμονες ἀνθρώπους!

Δέν χρειάζεται πολλοί νά θυμηθοῦνε.

Μόν’ ὁ Ἡρακλῆς, πού θά ‘ρθῆ νά σέ σώση.

Προμηθέας, του Nicolas-Sebastien Adam (1762), Λούβρο

Ιωάννου Σαρρή 

από το βιβλίο "Αἰωνία Ἑλλάς: μία ποιητική νοσταλγία", 

εκδόσεις Πελασγός, Αθήνα 2019