Η νομική είναι μια περίεργη επιστήμη (αν μπορεί να χαρακτηρισθεί ως τέτοια) η οποία αποσκοπεί στην ερμηνεία και την εφαρμογή των νόμων, των "κανόνων δικαίου". Οι νόμοι και εν γένει το "δίκαιο" ορίζονται και επιβάλλονται σε μία κοινωνία από το υπερκείμενο κράτος της, δηλαδή από μια εξουσία που κατόπιν ενός "κοινωνικού συμβολαίου" μονοπωλεί το "νόμιμο" δικαίωμα ασκήσεως βίας. Η ελεύθερη άσκηση βίας μεταξύ των μελών της κοινωνίας θα οδηγούσε σε αναρχία, χάος και "αδικίες", καθώς θα κέρδιζαν οι ισχυρότεροι (όπως στην άγρια φύση) και οι πιο ανέντιμοι. Απεναντίας, η βία του κράτους, εφόσον η εξουσία αυτού έχει παγιωθεί υπό την συναίνεση των πολιτών, εφαρμόζεται αντικειμενικά έναντι οποιουδήποτε μέλους της κοινωνίας, βάσει των σταθερών και καθολικώς αποδεκτών κριτηρίων που ονομάζονται νόμοι. Η παράβαση των νόμων εκ μέρους ενός πολίτη επισείει μια προκαθορισμένη κρατική τιμωρία (μέσω βίας που συνήθως μεταφράζεται σε στέρηση δικαιωμάτων του), προκειμένου να επαναφερθεί στα νομικώς προκαθορισμένα όριά του. Επομένως, η εφαρμογή του νομικού δικαίου προϋποθέτει ένα κράτος, έναν ανώτατο φορέα κοινωνικώς αποδεκτής βίας, περιφρουρούσης την τάξη και την δικαιοσύνη στην κοινωνία.
Η επιτυχία ενός νομικού δικαίου εξαρτάται από την αποδοχή του από τα μέλη της κοινωνίας στην οποία απευθύνεται. Εάν διαφέρει ριζικά από τα ήθη και τα έθη της πλειοψηφία της, τότε θα περιπέσει σε αχρηστία μη εφαρμοζόμενο ή θα τροποποιηθεί κάποτε από το κράτος, ώστε να μην απολέσει την εμπιστοσύνη της κοινωνίας ή θα καταπέσει μαζί με το ίδιο το κράτος. Κατά συνέπεια, είναι επιτυχημένο εφόσον εκφράζει τις ηθικές αξίες της αντίστοιχης κοινωνίας. Όμως οι ηθικές αξίες συνιστούν μία πολιτισμικής εκπορεύσεως μεταβλητή. Διαφοροποιούνται από τόπο σε τόπο κι από εποχή σε εποχή, όπως διαφοροποιούνται οι διάφοροι πολιτισμοί.
"The pandemic gives us this chance: it represents a rare but narrow window of opportunity to reflect, reimagine and reset our world"[1], Klaus Schwab
Γράφει ο Γιάννης Σαρρής
Τις τελευταίες εβδομάδες έχει προκαλέσει αίσθηση η διαδικτυακή διασπορά μίας πόζας του Κ.Μητσοτάκη εν μέσω τηλεδιασκέψεως, με ένα περίεργο βιβλίο τοποθετημένο σε περίοπτο σημείο του γραφείου του. Το βιβλίο που μελετούσε ο ελλαδίτης πρωθυπουργός έχει τίτλο "Covid-19: The Great Reset" ("η μεγάλη επανεκκίνηση/αναδιάταξη") και εκδόθηκε από το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ (World Economic Forum, WEF) στα πλαίσια του ετησίου συνεδρίου του στο Νταβός της Ελβετίας, τον Ιούλιο του 2020. Δεν πρόκειται για μια απλή περίσταση. Στο συνέδριο αυτό συμμετέχει η οικονομική και πολιτική ελίτ του πλανήτη, από κοινού με την στρατευμένη "ιντελλιγέντσια" και τα δημόσια πρόσωπα, που έχουν αναλάβει εργολαβικά -και μετά θρησκολήπτου ζήλου- την προώθηση της Παγκοσμιοποιήσεως και του συνοδού της μεταμοντέρνου ιδεολογικού χυλού (αποδόμηση ταυτοτήτων, διαφορετικότητα, προαγωγή "ευαλώτων" ομάδων, οικολογία κ.τ.λ.). Στην εποχή μας υφίστανται διάφορες συναφείς μαζώξεις ελιτίστικου χαρακτήρα, άλλες φανερές (επιτροπές Ο.Η.Ε., Ευρωπαϊκή "Κομισσιόν", WEF) και άλλες πλειότερο καταχθόνιες (Λέσχη Bilderberg, Τριμερής Επιτροπή κ.τ.λ.). Το προαναφερθέν βιβλίο, λοιπόν, το έχουν συγγράψει οι αρχιλομπίστες Klaus Schwab και Thierry Malleret. Ο Schwab είναι ο άνθρωπος που ίδρυσε το WEF το 1987, με διακηρυγμένο σκοπό να "βελτιώσει τον κόσμο". Κάπως έτσι εξηγείται η στάση του "καλού παιδιού" της Ευρώπης Μητσοτάκη, ο οποίος σαν το "σπασικλάκι" σπεύδει να υιοθετήσει αψήφιστα και εμφατικά κάθε νεολογισμό αρεστό στις ελίτ των Βρυξελλών, του ΟΗΕ κ.τ.λ. Εισέτι παραμένει αλήστου μνήμης η διακήρυξη της άνωθεν εμπνευσθείσης προθέσεώς του να "αντιμετωπίσει δραστικά" τον "λαϊκισμό" και τον "νατιβισμό" (=ιθαγενισμό) των Ελλήνων[2].
 |
| Η εν λόγω πόζα του Μητσοτάκη |
 |
| Ο Klaus Schwab και το εξώφυλλο του "έργου" του. |
Γράφει ο Αθανάσιος Κουκόπουλος, Τμήμ. Ιστορίας-Αρχαιολογίας Α.Π.Θ.
Του Ιωάννη Σαρρή*
Δ. Το παρασκήνιο μετά την ιταλική επίθεση
Στις 27 Οκτωβρίου 1940, όπως ανέμενε, ο Μεταξάς αντελήφθη την διενέργεια προπολεμικής προβοκάτσιας στα ελληνοαλβανικά σύνορα και μαζί με το επιτελείο του προέβη στις κατάλληλες κινήσεις[66]. Στις 3:00 το πρωί της 28ης Οκτωβρίου, την οικία του Μεταξά επισκέπτεται ο πρέσβυς Γκράτσι. Δια τελεσιγράφου ζητά την ελεύθερη διέλευση ιταλικών στρατευμάτων στην ελληνική επικράτεια, τα οποία θα κατελάμβαναν στρατηγικά σημεία[67]. Ο Μεταξάς του απαντά κοφτά στην γαλλική γλώσσα ότι αυτό σημαίνει πόλεμο[68]. Στις ακόλουθες εβδομάδες, εκτυλίχθηκε το θαύμα, ο θρίαμβος, η δόξα. Οι Έλληνες όχι μόνον απέκρουσαν την εξ Αλβανίας ιταλική εισβολή, αλλά πέρασαν στην αντεπίθεση απελευθερούντες την Βόρειο Ήπειρο.
Του Ιωάννη Σαρρή*
Γ. Η εξωτερική πολιτική του καθεστώτος Μεταξά
 |
| Στο κέντρο διακρίνονται ο Ιωάννης Μεταξάς και ο Ιταλός πρέσβυς Γκράτσι. |
Στην Ελλάδα, κατόπιν μίας εκτεταμένης περιόδου τρομακτικής πολιτικής αστάθειας και αλλεπαλλήλων κινήσεων και πραξικοπημάτων, στις 4 Αυγούστου 1936 ο βασιλιάς Γεώργιος Β΄, σε συνέργεια με τον μεγαλοφυή πρώην στρατιωτικό και νυν πρωθυπουργό Ιωάννη Μεταξά (που αναρριχήθηκε σε αυτήν την θέση δια των ψήφων της Βουλής)[33] ανέστειλε με διάταγμα την λειτουργία της Βουλής και ορισμένα άρθρα του συντάγματος. Έτσι παγιώθηκε μία de facto δικτατορία με πρόεδρο της κυβερνήσεως τον μετέπειτα αρχιτέκτονα του έπους του ’40, Ιωάννη Μεταξά. Το προκείμενο λαοφιλές[34] καθεστώς παρουσίασε αρκετά φασιστικά μορφολογικά γνωρίσματα, αλλά για ιδεολογικούς, πολιτικούς και οικονομικο-κοινωνικούς λόγους δεν δύναται να ταυτιστεί με καμία αυταρχική διακυβέρνηση της τότε Ευρώπης[35]. Στην συμβατική ιστοριογραφία της εποχής μας επικρατεί η γενική πεποίθηση ότι ο ιδιαιτέρως αγγλόφιλος[36] Γεώργιος Β΄ και το βαθύ κράτος συνέχισαν να προσανατολίζουν γεωπολιτικά την χώρα, ενώ στον Μεταξά εναπετέθη η άσκηση κοινωνικής πολιτικής. Ο Μεταξάς, παρότι δεν συμμεριζόταν την προκατάληψη του βασιλέως[32] και στον Εθνικό Διχασμό είχε ταχθεί κατά της επεμβάσεως της Entente, ήδη από το 1922 είχε εκφράσει την λογική άποψη ότι το συμφέρον της Ελλάδος ενέκειτο στην σύμπλευση με τους (νικητές) Αγγλο-Γάλλους[37]. Επιπλέον, κατά το 1938 ενίσχυσε σημαντικά την θέση του έναντι του βασιλέως και η πολιτική του θα πρέπει να θεωρείται συνειδητή[38].
Όπως μαρτυρούν και τα αποκόμματα του προσωπικού του ημερολογίου, ο εθνικός κυβερνήτης Ιωάννης Μεταξάς έτρεφε -για διαφορετικούς λόγους- σεβασμό τόσο για τους πειθαρχημένους Γερμανούς όσο και για τους θαλασσοκράτορες Άγγλους, αλλά τασσόταν πρωτίστως υπέρ του ελληνικού συμφέροντος. Σε σύσκεψη των πολιτικών αρχηγών στις 3/3/1934 (σχετικά με το περιεχόμενο του Βαλκανικού Συμφώνου), ο Μεταξάς ανέλυσε την (βενιζελίζουσα) γεωστρατηγική σκέψη του:
Του Ιωάννη Σαρρή*
Μπορείτε να διαβάσετε εδώ το Μέρος Α΄: Οι ιταλικές βλέψεις
Β. Ο Άξονας Γερμανίας-Ιταλίας
Τον Οκτώβριο του 1935 οι Ιταλοί, εφορμώμενοι εκ των αποικιακών προγεφυρωμάτων τους σε Ερυθραία και Σομαλία, εισέβαλαν στην Αιθιοπία, την οποία υπέταξαν τον Φεβρουάριο του 1937[15]. Αυτό που δεν γνωρίζουν οι περισσότεροι είναι ότι σημαντικό μέρος του εξοπλισμού των Αιθιόπων προήλθε από την Γερμανία του Αδόλφου Χίτλερ[16]. Κατ’ αυτόν τον τρόπο ο Χίτλερ, ως γνήσιος μακιαβελικός πολιτικός, ενδεχομένως να θέλησε να συνετίσει (ή να δείξει στο εσωτερικό του ακροατήριο ότι συνετίζει) τον Μουσσολίνι, ώστε να μην εγείρει αντιρρήσεις στην επιχειρούμενη προσάρτηση της Αυστρίας. Βέβαια αυτή πρέπει να θεωρείται τακτική και όχι στρατηγική κίνηση, δεδομένου ότι έως τότε η Ιταλία αμφιταλαντευόταν διπλωματικώς μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων[17]. Όπως είχε προ πολλού εξηγήσει και η περίφημος ρήση του λόρδου Πάλμερστον, στην πολιτική δεν υφίστανται αιώνιοι φίλοι ή εχθροί, παρά μόνον αιώνια συμφέροντα. Άλλως τε, ο Α.Χίτλερ στο διάσημο βιβλίο του «Mein Kampf» (1925) είχε διευκρινίσει ότι προτίθεται να αφήσει το γερμανόφωνο Νότιο Τυρόλο στην κυριότητα του Μουσσολίνι, προκειμένου να στραφεί μαζί με την Ιταλία (που ονειρευόταν παντοδυναμία στην Μεσόγειο) κατά της Γαλλίας. Η Αλσατία και οι εύφορες πεδιάδες της μισητής του Γαλλίας (και περισσότερο της ανατολικής Ευρώπης) θα απέβαιναν χρησιμότερες για την ανάπτυξη της γερμανικής φυλής σε σύγκριση με λίγα χιονισμένα χωριά των Άλπεων[18]. Η ιδεολογική εγγύτητα μεταξύ του ιταλικού φασισμού και του γερμανικού εθνικοσοσιαλισμού θα αποτελούσε απλώς επιστέγασμα της επικειμένης συμμαχίας. Πράγματι, οι εξωτερικές πολιτικές των δύο χωρών ευθυγραμμίστηκαν μετά το 1936, όταν από κοινού εξόπλισαν τις εθνικιστικές δυνάμεις του Φρανθίσκο Φράνκο στον ισπανικό εμφύλιο[19].
Του Ιωάννη Σαρρή*
Οι διπλωματικές διεργασίες που οδήγησαν στον ελληνο-ιταλικό πόλεμο του 1940 και την τριπλή κατοχή της Ελλάδος αποτελούν ένα σκοτεινό κεφάλαιο της σύγχρονης ιστορίας, η σκιά του οποίου έχει κατά καιρούς χρησιμοποιηθεί από κύκλους ορισμένου ιδεοληπτικού προσανατολισμού για την προώθηση ανακριβών απόψεων. Η μανιχαϊκή νοοτροπία που επιμένει να βλέπει παγιωμένα στρατόπεδα καλών και κακών συνάδει μόνο με πρακτικές γηπεδικού οπαδισμού ή φθηνής προπαγάνδας. Εν προκειμένω, αναφέρομαι τόσο στο αφελές μεταπολεμικό αφήγημα του αστικού καθεστώτος της Ελλάδος που «αγιοποίησε» τους Αγγλοσάξονες, όσο και στην προσπάθεια αναθεωρητών να κατηγορήσουν την υποτιθέμενη αγγλόφιλη πολιτική του Ιωάννου Μεταξά, υποβαθμιζόντων την επιθετικότητα του Άξονος. Ας μην λησμονούμε πως η αντικειμενική εξιστόρηση του νωπού παρελθόντος φαντάζει δυσχερής, εφόσον δεν έχουν ακόμη καταλαγιάσει οι συνθήκες και οι παράγοντες που το διεμόρφωσαν. Στην πραγματικότητα, η μοναδική ενδεδειγμένη οδός για την ανάγνωση της νεωτερικής ιστορίας, όπου τα συμφέροντα πλάθουν ιδεοληψίες και όχι το αντίστροφο, είναι η «Realpolitik». Οι απαντήσεις στα ερωτήματα τίς και πώς ωφελείται, σε επιτακτικό συνδυασμό με ιστορικά τεκμήρια και εξακριβωμένες πηγές, δύνανται να μας οδηγήσουν στην αλήθεια. Η παρούσα μελέτη, άνευ οιασδήποτε μεροληπτικής προθέσεως, αποπειράται να συνοψίσει και να ερμηνεύσει τα σημαντικότερα διπλωματικά γεγονότα που συσχετίστηκαν με το έπος του ‘40.
Έως τον 20ο αιώνα, οι εμπορικές συναλλαγές επετελούντο δια ανταλλαγής προϊόντων ή υπηρεσιών με αντικειμενικής και καθολικά αποδεκτής αξίας νομίσματα. Η αγοραστική αξία εκείνων των μικρών μεταλλικών δίσκων εξηρτάτο από την εσωτερική αξία του μετάλλου τους (χρυσού ή αργύρου), η οποία καθοριζόταν από την σπανιότητα, την ανθεκτικότητα αλλά και την ομορφιά του. Ωστόσο, το νόμισμα δεν εθεωρείτο εξαρχής ως ένα κομμάτι γυαλιστερού μετάλλου. Ήταν μία εκλεπτυσμένου γούστου μικροτεχνία, στην οποία απεικονίζοντο συμβολικές παραστάσεις. Αυτές οι παραστάσεις, όπως συνέβαινε και σε άλλα είδη δημόσιας τέχνης (π.χ. αρχιτεκτονική), μπορεί να εξυπηρετούσαν την προπαγάνδα του εκάστοτε καθεστώτος (π.χ. κεφαλές ηγεμόνων), λατρευτικές συνήθειες (π.χ. θρησκευτικά σύμβολα), την ανάμνηση ιστορικών, λαογραφικών ή μυθικών στοιχείων και, σε κάθε περίπτωση, την αισθητική ευαρέσκεια του χρήστη τους. Στην αρχαία Ελλάδα, φερ' ειπείν, τις μήτρες των νομισμάτων πολλές φορές τις σχεδίαζαν καταξιωμένοι γλύπτες.
 |
| Αργυρό τετράδραχμο από την Πάνορμο της Σικελίας (405-380 π.Χ.). Στον εμπροσθότυπο απεικονίζεται η νύμφη Αρέθουσα πλαισιωμένη από δελφίνια και, στον οπισθότυπο, γυναίκα αρματοδρόμος που στεφανώνεται υπό της Νίκης. |
Προδημοσίευση από το βιβλίο "ΒΥΖΑΝΤΙΟΝ: Ιστορία, Ταυτότητα, Πολιτισμός" του Ιωάννη Σαρρή, από το κεφάλαιο "Ο αιώνας της Εικονομαχίας", ενότητα V ("Η πάταξη των γνωστικιστών").
